Landgoed Staverden

Staverden ligt vlakbij Ermelo en is een van de weinige landgoederen in ons land die nog helemaal compleet is. Je vindt er een kasteel, koetshuis, oranjerie, kasteeltuin, bos, landbouwgronden en mooie oude boerderijen. Met een oppervlakte van bijna 740 hectare is Staverden een van de grotere bezittingen van Geldersch Landschap en Geldersche Kasteelen.

Geschiedenis

Landgoed Staverden is al heel oud. Het was eigendom van de Gelderse graven die er waarschijnlijk al in de 12de eeuw een kasteel hadden. Het werd in die tijd niet bewoond, maar gebruikt als jachtslot.  De eerst bekende eigenaar was Reinald I, graaf van Gelre. In 1291 kreeg hij toestemming om van Staverden een stad te maken. In 1298 werd dit nog eens bevestigd in een oorkonde, waarna Staverden stadsrechten kreeg. Een echte stad is er niet gekomen, maar de stadsrechten bleven wel behouden.
Hierna kwam Reinald II aan de macht. Hij en ook zijn opvolgers hadden weinig belangstelling voor Staverden en vanaf 1400 werd het landgoed in uitgeleend. De leenmannen werden verplicht om witte pauwen te houden. De veren van deze dieren werden als versiering gebruikt op de helm van de hertog van Gelre. Ook nu worden er nog witte pauwen op Staverden gehouden. In plaats van de hertog krijgt nu de Commissaris van de Koningin de witte veren aangeboden.
Omstreeks 1600 kwam het kasteel in handen van de Van Haersoltes, die het kasteel in de volgende twee eeuwen verbouwden tot een meer bewoonbaar huis. Omstreeks 1840 werd het huis opnieuw verbouwd naar de eisen van die tijd.
Kasteel Staverden kreeg zijn huidige vorm pas in 1905, nadat het landgoed was aangekocht door de burgemeester van Rotterdam. Hij woonde tot aan zijn overlijden in 1935 in het kasteel. Daarna werd het eigendom van zijn zoon Herman Theodoor s' Jacob. Hij woonde niet in het kasteel maar vlakbij, in Villa de Witte Pauwen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Staverden bezet door de Duitsers. Na de oorlog besloot Herman Theodoor het kasteel te verhuren aan de Nederlandse Stoomvaartmaatschappij. Zij maakten het kasteel vervolgens geschikt als vakantieverblijf voor hun medewerkers.
Herman Theodoor s'Jacob was een van de oprichters van Geldersch Landschap en tot zijn overlijden in 1962 was hij bestuurslid. In 1963 verkochten zijn erfgenamen het kasteel met het omringende landgoed aan Geldersch Landschap.

Flora en fauna

Staverden is niet alleen bijzonder om zijn kasteel en de andere oude gebouwen, maar ook vanwege het voorkomen van veel verschillende planten, dieren en paddenstoelen. Zo groeien er meer dan 20 plantensoorten die op de Rode Lijst van zeldzame en bedreigde planten staan. In de bossen kun je edelherten en wilde zwijnen tegenkomen. In de beken wemelt het van de vis. Dassen hebben hun burcht op het landgoed gebouwd. In de ijskelder achter het kasteel overwinteren vleermuizen. En dan hebben we het nog niet gehad over de vogels, kikkers, slangen, vlinders en libellen.

Boeren op het landgoed

Akkers met granen, koeien in de wei en boerderijen horen al heel lang bij landgoed Staverden. Geldersch Landschap en Geldersche Kasteelen wil dat het landschap er zo blijft uitzien. In 2004 zijn twee boerderijen samengevoegd tot één biologisch boerenbedrijf.
Op boerderij de Meerhoeve kun je vanaf een balkon zien hoe een potstal werkt. Een potstal is een stal waarbij de mest regelmatig wordt bedekt met een nieuwe laag stro. Hierdoor komt het vee steeds hoger te staan. Als het mengsel van mest en stro een bepaalde hoogte heeft bereikt, wordt de stal geleegd. De ondertussen goed aangestampte en gerijpte mest wordt verspreid over de akkers.
Naast de traditionele boerenactiviteiten laat de boerenfamilie Overeem natuurbeheer en recreatie een belangrijke rol spelen. Zo runnen zij voor Geldersch Landschap het bezoekerscentrum op het landgoed en kun je mee met een huifkar.

Recreatie

Staverden is een heel populair wandelgebied. En dat is niet zo vreemd, want waar vind je zo dicht bij elkaar zoveel mooie gebouwen en natuur? De Staverdense- en Molenbeek stromen door het hele landgoed en voorzien de watermolen, een vijver en gracht om het kasteel van water. Je kunt een wandeling maken door de  paaltjes te volgen. Ook een ruiterroute gaat door Staverden en veel fietsroutes komen er langs.

Meer informatie

Wil je nog meer weten? Kom dan naar bezoekerscentrum Staverden. Hier kun je op een computer zien welke planten en dieren er in dit gebied leven. Ook vind je er wie vroeger op het landgoed woonden en werkten. Je kunt luisteren naar de legende van Eleonora en op de zolder draait een film waarin de boswachter van alles over het landgoed vertelt. Klik hier voor de openingstijden.